TIP 35 | Proeflezen
Proeflezen: waarom het onmisbaar is voordat je jouw manuscript verstuurt.
Je hebt maanden, misschien zelfs jaren, gewerkt aan je manuscript. De laatste punt is gezet en vol enthousiasme lees je de laatste bladzijde. Klaar voor de uitgever? Waarschijnlijk nog niet. Proeflezen is een van de belangrijkste stappen in het schrijfproces en kan het verschil maken tussen een manuscript dat direct overtuigt en een manuscript dat onnodig wordt afgewezen.
Sommige schrijvers vinden het spannend om hun manuscript uit handen te geven. Anderen denken dat een paar keer zelf nalezen voldoende is. Toch blijkt juist dan hoe lastig het is om objectief naar je eigen werk te kijken. Zelfs ervaren auteurs – eigenlijk vrijwel alle succesvolle auteurs – laten hun manuscript uitgebreid proeflezen voordat het naar een redacteur of uitgever gaat. Niet omdat ze niet goed kunnen schrijven, maar omdat iedere tekst beter wordt door een frisse blik.
Waarom is proeflezen zo belangrijk?
Wanneer je lange tijd aan dezelfde tekst werkt, raakt je brein gewend aan de inhoud. Je leest niet meer wat er daadwerkelijk staat, maar wat je dénkt dat er staat.
Daardoor zie je spelfouten, kromme zinnen en kleine inconsistenties eenvoudig over het hoofd. Een goede proeflezer kijkt met een frisse blik naar jouw tekst. Hij of zij let onder andere op:
- spel- en taalfouten;
- grammatica;
- leestekens;
- herhalingen;
- onduidelijke formuleringen;
- inconsistenties in namen, tijdlijnen of gebeurtenissen.
Maar proeflezen gaat verder dan alleen taal. Een proeflezer merkt ook op waar een verhaal hapert, waar de spanning wegvalt of waar een personage niet geloofwaardig overkomt.
Waar vind je goede proeflezers?
- Familie en vrienden | Een bekende wil vaak graag helpen. Houd er wel rekening mee dat familie of vrienden soms terughoudend zijn met kritische feedback. Ze willen je niet kwetsen en richten zich vaak meer op het verhaal dan op de kwaliteit van de tekst.
- Schrijfgroepen | Veel schrijvers sluiten zich aan bij een schrijfgroep waarin manuscripten onderling worden besproken. Het voordeel is dat andere schrijvers weten waar ze op moeten letten en vaak waardevolle feedback geven.
- Schrijven Online | Een bekende plek om proeflezers te vinden is Schrijven Online. Op het forum kun je oproepen plaatsen voor proeflezers of deelnemen aan schrijfgroepen waarin teksten worden besproken.
- Professionele proeflezers | Wil je zeker weten dat jouw manuscript taalkundig klopt, dan kun je kiezen voor een professionele proeflezer of editor. Zij kijken systematisch naar taal, stijl en consistentie. Zeker wanneer je jouw manuscript wilt insturen naar een uitgever of zelf gaat uitgeven, kan dit een waardevolle investering zijn.
OPDRACHT | feedback SchijvenOnline
Nieuwsgierig wat andere auteurs van je boek vinden? Vraag om feedback via SchijvenOnline.
Op het forum van SchrijvenOnline vindt je een levendige community. Je kunt daar ook een klein stukje gratis laten proeflezen door andere auteurs: www.schrijvenonline.org/proeflezen
OPDRACHT | ZOEK PROEFLEZERS
Begin ruim op tijd met het zoeken naar proeflezers.
- Bedenk van welke proeflezers je de meest constructieve feedback kan verwachten. Dus bij voorkeur ervaren lezers.
- Maak duidelijke afspraken over deadlines.
- Geef aan hoe je feedback het liefst ontvangt (bijvoorbeeld als opmerking bij jouw manuscript in Word).
Hoe haal je het meeste uit proeflezen?
Zie een proeflezer niet als iemand die kritiek levert, maar als iemand die je helpt om het beste uit jouw verhaal te halen.
Niet iedere opmerking hoef je direct over te nemen. Vraag bij voorkeur meerdere proeflezers om feedback. Wanneer verschillende mensen dezelfde opmerking maken, is de kans groot dat daar inderdaad verbetering mogelijk is.
Probeer tijdens het ontvangen van feedback niet direct in de verdediging te schieten. Je proeflezers lezen jouw manuscript zoals toekomstige lezers dat ook zullen doen. Juist die eerste indruk is ontzettend waardevol.
OPDRACHT | DELEN OP OP SOCIAL MEDIA
Bedank jouw proeflezers op social media mét tag voor extra zichtbaarheid.
- VOORAF | “Ohhh, wat een spannend moment. Vandaag gaat mijn boek naar @Pietje, die dit nieuwe manuscript gaat proeflezen.”
- ACHTERAF | “Bedankt voor alle feedback, @Pietje! Fijn dat je mijn boek wou proeflezen.”
zelf corrigeren
met editors
schrijftips
HULP
DOEN